Nỗi lo đò ngang trên sông Hoàng Long

Nằm giữa trùng điệp những dãy núi đá vôi phía Tây của tỉnh Ninh Bình, trong khi hệ thống giao thông chưa phát triển nên sông Hoàng Long giữ một vai trò quan trọng trong việc đi lại bằng đường thuỷ của nhân dân sinh sống hai bên sông. Việc dùng đò ngang để đi lại, buôn bán, trao đổi hàng hoá của nhân dân, đặc biệt là các em học sinh hằng ngày đi học qua sông đã trở thành việc không thể thiếu được đối với cư dân sống trong khu vực. Không ai có thể phủ nhận tác dụng của đò ngang trên tuyến sông này, song việc đảm bảo an toàn cho qua sông tại các bến mới là điều đang được nhiều cấp, nhiều ngành của tỉnh Ninh Bình quan tâm.

Theo thống kê của Trạm QLĐS Ninh Bình - Đoạn QLĐS số 5, trên 22 Km tuyến sông Hoàng Long có tất cả 12 bến khách ngang sông (trung bình cứ khỏng 2 Km có một bến); trong đó có 1 bến đò dọc chở khách du lịch. Điều đáng nói ở đây là, hầu hết các phương tiện chở khách đều được làm bằng xi măng, luới thép, có trọng tải từ 3 đến 5 tấn do dân tự đóng theo kiểu dân gian, không được đăng ký, đăng kiểm, trang bị hết sức sơ sài, thiếu phao cứu sinh cá nhân, thậm chí nhiều phương tiện không hề có một chiếc phao nào!. Chất lượng phương tiện cũng hết sức đáng lo ngại, nhiều chiếc đò bị bong lở xi măng ở phần mũi lái lộ cả  những que sắt han gỉ. Nhiều phương tiện được cả trẻ em và người già điều khiển như ở bến Gia Tiến, huyện Gia Viễn. Phương tiện là thế, người điều khiển phương tiện là vậy nhưng các đò này vẫn ngang nhiên hoạt động, bất chấp các qui định về đảm bảo an toàn giao thông Đường thuỷ nội địa. Việc chở quá tải diễn ra thường xuyên, nhất là vào đầu giờ học và lúc tan trường. Anh Phạm Nhật Tân - Trạm trưởng Trạm QLĐS Ninh Bình cho biết: "Với phạm vi  trách nhiệm và thẩm quyền của mình, Trạm thường xuyên cử cán bộ đến các bến khách ngang sông để tuyên truyền, nhắc nhở các chủ bến và chủ đò thực hiện các qui định về ATGT ĐTNĐ, song các chủ đò vẫn chở quá tải. Có đò chở vượt tới 20 đến 25 người so với số lượng người và trọng tải cho phép. Khi nào có mặt của lực lượng quản lý thì họ chở đúng qui định, nhưng khi vắng mặt của lực lượng này thì lại đâu vào đó, rất khó xử  lý"

Mặc dù trên tuyến này tai nạn nghiêm trọng chưa xảy ra, song cứ nhìn những chiếc đò ngang này, không ai dám chắc sẽ không xảy ra tai nạn, nhất là vào mùa mưa, bão. Điều gì dẫn đến thực trạng trên? Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết: Thứ nhất là do các em học sinh đi học và tan trường vào cùng một khoảng thời gian, nên với một lượng học sinh rất đông (có bến thường xuyên có 130 em học sinh qua lại vào cùng một thời điểm như bến đò Đông Khê) nhưng chỉ có 2 chiếc đò, mỗi chiếc nếu chở theo qui định thỉ chỉ được 12 người, thế nhưng vào giờ cao điểm, phải chở tới 20 - 30 người, thậm chí tới 50 người, đó là chưa kể đến xe đạp, xe máy và hàng hoá của hành khách. Vì vậy, cảnh chen chúc nhau lúc lên, xuống là điều khó tránh khỏi. Ngay như bến Đông Khê (do anh Hà Trọng Hiệt điều khiển), vào giờ đi học, đò chở tới 40 - 50 em học sinh! Trong khi đó, trọng tải của phương tiện chỉ có 5 tấn, và theo qui định thì không được phép chở quá 13 người, kể cả người điều khiển phương tiện. Cứ tưởng tượng một con đò chỉ có khoảng 8m² mà chứa từng ấy người cùng với xe đạp, xe máy, hàng hoá... sẽ thấy nguy hiểm đến mức nào. Khi đò nổi lênh đênh trên sông, trật tự trên phương tiện không được đảm bảo, hành khách đổ dồn về một phía làm mất thăng bằng, tròng trành, nếu gặp nước lũ, gió hoặc sóng to rất dễ xảy ra chìm đò. Qua các vụ tai nạn đắm đò trên sông đã từng xảy ra, hầu hết ở vào tình huống như thế. Thứ 2 là do các chủ bến, chủ phương tiện đã đấu thầu với xã, nên họ mặc sức chở, miễn sao thu được lợi cho mình. Thứ ba là do chính quyền địa phương chưa thực sự quan tâm kiểm tra, giám sát việc thực hiện các nội qui, qui định về an toàn khi chở khách của các chủ bến và chủ phương tiện nên dẫn đến tình trạng họ hoạt động một cách tuỳ tiện. Và cũng cần phải nói thêm rằng, chính các chủ bến và chủ phương tiện rất chủ quan, coi nhẹ việc mất an toàn khi chở khách qua sông đã trở thành một nếp nghĩ và thói quen cố hữu. tất cả những yếu tố trên là tiềm ẩn nguy cơ gây ra tai nạn giao thông đường thủy.

Vậy vấn đề đảm bảo an toàn cho các phương tiện đò ngang trên tuyến này, theo chúng tôi cần phải giải quyết tốt các nội dung sau:

1- Tại các bến thường xuyên đưa đón học sinh, chủ bến cần phải bổ sung thêm phương tiện để tránh tình trạng tranh giành, chen lấn sang sông để kịp giờ học. Mặt khác các em học sinh cần phải đi sớm hơn để trừ thời gian chờ đợi qua đò.

2- Khi xã giao thầu cho các chủ bến, chủ đò cần qui định rõ điều khoản đảm bảo an toàn cho hành khách. Phải trang bị đủ số lượng phao cứu sinh theo quy định, phương tiện phải đảm bảo chất lượng theo qui định; đồng thời cử cán bộ theo dõi, thường xuyên kiểm tra. Nếu phát hiện vi phạm, xã đơn phương chấm dứt hợp đồng và giao cho người khác thực hiện.

3- Các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền luật lệ giao thông ĐTNĐ, đặc biệt là việc đảm bảo an toàn bến khách ngang sông. Kiên quyết xử lý các trường hợp vi phạm chở quá tải, không đủ phao cứu sinh, chất lượng phương tiện kém, người điều khiển không có bằng, chứng chỉ chuyên môn, không đủ sức khoẻ và tuổi theo qui định của pháp luât.

4- Bản thân hành khách khi đi qua sông phải tự ý thức rằng cần phải bảo vệ cho tính mạng của chính mình, nếu thấy phương tiện kém chất lượng, đò đã đông người  thì nên dừng lại chờ đi chuyến sau, đồng thời phê phán ngay chủ phương tiện không được chở quá tải.

Nếu thực hiện tốt các biện pháp trên, chắc chắn sẽ tránh được các tai nạn giao thông đường thủy đáng tiếc xảy ra.